थारु ‘माघ लहान’ र आशीर्वाद

थारु ‘माघ लहान’ र आशीर्वाद
थारु समुदायको सबैभन्दा ठूलो पर्व हो ‘माघ’ । यसलाई ‘माघ, माघी, खिचरा, तिला सङ्क्राइत, माघे सङ्क्रान्ति’ पनि भनिन्छ । पूर्वका थारुले ‘तिला सङ्क्राइत’ भन्छन् । बीच (कपिलवस्तु–चितवन) का थारुले खिचरा पर्व भन्छन् । दाङ पश्चिमका थारुले माघ भन्छन् । पश्चिम कञ्चनपुरदेखि पूर्वको झापासम्म तराईको जिल्लामा थारुहरुको बसोबास छ । त्यहीभएर...

आम निर्वाचन २०७९ ले दिएको सन्देश

आम निर्वाचन २०७९ ले दिएको सन्देश
निर्वाचन लोकसम्मति बुझ्न् सबैभन्दा लोकप्रिय र सर्वस्वीकार्य प्रणाली हो । निर्वाचनलाई लोकतन्त्रको आधारशिला पनि मानिएको छ । देश र जनतालागि सार्वजनिक पदमा रहेर सेवा गर्न चाहने प्रतिनिधिले जनप्रतिनिधिका रुपमा आवधिक निर्वाचनको माध्यमबाट अनुमोदित हुनुलाई नै जनमुखी शासन प्रणालीको खास विशेषता मानिएको छ । करिब ५०८ ईसापूर्वदेखि नै प्राचीन ग्रीसले प्रारम्भिक...

दाजुभाइलाई आशीस दिने पर्व : सामाचकेवा

दाजुभाइलाई आशीस दिने पर्व : सामाचकेवा
नेपालको पूर्वी तराईका थारु समुदायमा भाइबहिनीको प्रेमको प्रतीकको रुपमा मनाउने पर्व सामाचकेवा पर्व हो । यो पर्व कार्तिक शुक्लपक्षको द्वितिया तीथिदेखि वा तिहारलगत्तै प्रारम्भ हुन्छ । साँस्कृतिक पर्व सामाचकेवा थारु जनसमुदायमा परापूर्वकालदेखि नै मनाउँदै आएर प्रख्यात छ । सामाचकेवा पर्व एउटा वियोगान्त अलिखित गीति महाकाब्यको रुपमा स्थापित छ । सामाचकेवा...

विश्व राजनीतिक परिदृश्य एक चर्चा

विश्व राजनीतिक परिदृश्य एक चर्चा
मानिस चेतनशील प्राणी हो, मानिस जन्मैदेखि राजनैतिक प्राणी हो जस्ता शब्दलंकारहरु यत्रतत्र पढ्न र सुन्न सकिन्छ । आजको मानिस एक्काइशौं शताब्दीको आधुनिक अझ अगाडि बढेर उत्तराधुनिक सभ्यताको प्रवर्तकको रुपमा आफूलाई परिचित गराउने गर्दछ । इतिहासको अन्त्य गर्दै निराकार विश्वको परिकल्पनाको भाष्य पनि भज्ने गर्दछ । तर किन आज त्यही मानिस,...

दशैंमा थारू परिकार ढिक्री

दशैंमा थारू परिकार ढिक्री
थारू समुदायको प्रमुख परिकारमध्ये एक हो ‘ढिक्री’ । हरेक दशैंमा कुलदेवताको पूजा गरेपछि मात्र ढिक्री परिकार खान शुरु गरिन्छ । नयाँ धान उत्पादन भएपछि दशैंको अष्टमीको दिन नयाँ चामलको पीठोबाट बनाइने ढिक्री बेलको हाङ्गामा गुँठेर (गाँसेर) घरको कुलदेवतालाई चढाइन्छ । देवताको पूजापाठ गरेपछि घरका सदस्यलाई वर्षभरी ढिक्री परिकार बनाउने र...

दहित कलक गोपालवंश कि दैत्य वंश !

दहित कलक गोपालवंश कि दैत्य वंश !
वि. सं. २०२८ सालम ‘गोचाली’ प्रकाशन करबेर हमार भाषिक नीति बनाइक लाग हम्र एक्ठो ‘थारू भाषा तथा साहित्य सुधार समिति’ गठन करल रलही । हम्र थारू भाषा ओ साहित्य सुधार कर्ना क्रमम बुर्जुवा साहित्यके सिर्जना कर्ना नाही कि हम्र थारू भाषाम प्रगतिशील साहित्यके सिर्जना कर्ना व वाकर जग बैसैना हमार...

नेपालमा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन

नेपालमा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन
लक्की चौधरी लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा निर्वाचनलाई यसको मेरुदण्ड मानिन्छ । मताधिकार प्राप्त प्रत्येक नागरिकलाई आफूले चुनेका जनप्रतिनिधिमार्फत् शासन व्यवस्थामा प्रत्यक्ष तथा परोक्ष सहभागिता जनाउने अधिकार रहन्छ । नागरिकले विना डर, गोप्य तरिकाले आफूले इच्छाएको व्यक्ति वा उम्मेदवार छान्न पाउँछन् । त्यसैले निर्वाचन हरेक नागरिकको मताधिकार प्राप्त गर्ने अवसर हो । नागरिकको चित्तबुझ्दो...

जितिया व्रत : चेलीबेटी मिलनको पर्ब

जितिया व्रत : चेलीबेटी मिलनको पर्ब
विवाहित थारु महिलाले छोराछोरीको सफलताको कामना गर्दै निराहार वस्ने व्रत जितिया व्रत हो । विवाह गरेर जन्मघर छोडेर कर्मघर गइसकेकी छोरीचेलीलाई विशेषगरी जितियामा माइतीले बोलाएपछि वा माइती पक्षबाट लिन आएपछि मात्र माइती जाने चलन छ । विवाहित छोरीचेली जितियामा माइती आएपछि मनै हर्षित हुन्छ । माइतीसँग मिलन भएको आभास हुन्छ...

गोचाली सबके मैगर संघारी

गोचाली सबके मैगर संघारी
हम्र गोचालीरुपी ढुंगाह समाजरुपी तलवम एक्ठोर ढुंगा फक्ली तब पानीम एक्ठोर तरंग उत्पन्न ह्वाए गइल । जेहिह चेन रियाक्सन कठ । यह तरंग हो जौन तरंग हमार शोषित पीडित थारू समाजमसे प्रगतिशील साहित्यकार पैदा करल । बेस संस्था जन्माइल । काठमाडौंसे थारु संस्कृति पत्रिका निक्र भिरल । माओवादी जनयुद्धक् लाग...

सगुनलालजी सब्से मिल्ना संघरिया रलह

सगुनलालजी सब्से मिल्ना संघरिया रलह
वि.सं. २०२६ सालक बात हो । मै कक्षा १० के विद्यार्थी रनहु‘ । म्वार ड्यारा अशोक चौधरीजीके घर दाङ, मघैम रह । सायद वह साल फागुन महिना बिहान ८ बजेके समय रहल हुई । मै अङनम बैठक पढतहु‘ । वह समय दाङ्, गुलरियाके ऋषिराम चौधरीजी व महिसे उमेरले बडा एक...